విజయదశమి: చెడుపై మంచి విజయం మాత్రమే కాదు.. మనిషిలోని మనిషిని మేల్కొలిపే పండుగ!

 


విజయదశమి: చెడుపై మంచి విజయం మాత్రమే కాదు.. మనిషిలోని మనిషిని మేల్కొలిపే పండుగ!

అహంకారంపై ఆత్మవిమర్శ.. అన్యాయంపై ధర్మాగ్రహం.. అసమానతలపై సమానత్వ పోరాటం!

ప్రత్యేక వ్యాసం..

భారతీయ సంస్కృతిలో ప్రతి పండుగకు ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. ప్రతి సంప్రదాయం వెనుక ఒక సందేశం ఉంది. ప్రతి ఆచారం వెనుక ఒక సామాజిక ప్రయోజనం దాగి ఉంది. అలాంటి విశిష్టమైన పండుగల్లో విజయదశమి ఒకటి. చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి, అధర్మంపై ధర్మం సాధించిన విజయానికి, అజ్ఞానంపై జ్ఞానం సాధించిన విజయానికి ప్రతీకగా విజయదశమిని దేశవ్యాప్తంగా భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకుంటారు.

కానీ విజయదశమి అంటే కేవలం ఒక పండుగ కాదు. పది తలల రావణుడి దహనం మాత్రమే కాదు. మనిషిలో పేరుకుపోయిన అహంకారాన్ని, స్వార్థాన్ని, ద్వేషాన్ని, అసూయను, అన్యాయాన్ని, అవినీతిని దహనం చేసుకోవాల్సిన ఆత్మపరిశీలన దినం కూడా!

నిజమైన విజయదశమి మనిషి బయట జరుపుకునే సంబరాల్లో కాదు.. తనలోని చెడును జయించడంలో ఉంది.


ధర్మానికి ప్రతీక.. విజయానికి స్ఫూర్తి!

విజయదశమి పండుగకు రామాయణంలోని శ్రీరాముడి విజయగాథ ఒక ప్రధాన నేపథ్యం. సీతను అపహరించిన రావణుడిపై శ్రీరాముడు సాధించిన విజయాన్ని ధర్మం అధర్మంపై సాధించిన విజయంగా భావిస్తారు. మరోవైపు, మహిషాసురుడిపై దుర్గాదేవి సాధించిన విజయాన్ని శక్తి, ధైర్యం, ధర్మానికి ప్రతీకగా ఆరాధిస్తారు.

ఈ రెండు గాథలు మనకు అందించే అంతర్లీన సందేశం ఒక్కటే. అన్యాయం ఎంత బలంగా కనిపించినా, దానిని ఎదిరించే ధైర్యం, పట్టుదల, న్యాయబద్ధమైన సంకల్పం ఉన్నప్పుడు మార్పు సాధ్యమవుతుంది.

అయితే ఈ గాథలను కేవలం పురాణాలుగా చదివి, పూజలు చేసి, ఉత్సవాలు నిర్వహించి వదిలేయకూడదు. వాటిలోని నైతిక విలువలను మన జీవితాల్లో ఆచరించాలి. బలహీనుల పక్షాన నిలబడటం, బాధితులకు అండగా ఉండటం, అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించడం, ఇతరుల హక్కులను గౌరవించడం ద్వారానే పండుగల స్ఫూర్తి సమాజంలో సజీవంగా ఉంటుంది.

రావణ దహనం చేస్తున్నాం.. మరి మనలోని రావణుడిని?

ప్రతి సంవత్సరం విజయదశమి సందర్భంగా రావణుడి దిష్టిబొమ్మలను దహనం చేస్తాం. ఆకాశాన్ని తాకే బాణసంచా వెలుగులతో సంబరాలు చేసుకుంటాం. విజయోత్సవాలను వైభవంగా నిర్వహిస్తాం.

కానీ ఒక్కసారి మనల్ని మనం ప్రశ్నించుకోవాలి.

రావణుడి అహంకారాన్ని దహనం చేస్తున్నామని చెప్పుకుంటూ మన అహంకారాన్ని పెంచుకుంటున్నామా?అధర్మంపై ధర్మం గెలవాలని కోరుకుంటూ, మన కళ్లముందు జరిగే అన్యాయాన్ని చూసి మౌనంగా ఉంటున్నామా? దుర్గాదేవిని శక్తిస్వరూపిణిగా పూజిస్తూ, ఆడబిడ్డలపై జరిగే వివక్షను అడ్డుకోవడంలో విఫలమవుతున్నామా?శ్రీరాముడిని ఆదర్శంగా భావిస్తూ, సాటి మనిషి బాధను పట్టించుకోకుండా మన స్వార్థానికే ప్రాధాన్యమిస్తున్నామా? ఈ ప్రశ్నలకు మన అంతరాత్మ చెప్పే సమాధానమే విజయదశమి అసలైన అర్థాన్ని తెలియజేస్తుంది.

ఇతరులలోని తప్పులను గుర్తించడం సులభం. మనలోని తప్పులను గుర్తించి సరిదిద్దుకోవడమే నిజమైన విజయం.

నేటి సమాజానికి కావాల్సింది మరో రావణ దహనం కాదు.. మరో సామాజిక చైతన్యం!

నేటి సమాజం విజ్ఞానశాస్త్రంలో, సాంకేతిక పరిజ్ఞానంలో ఎన్నో విజయాలు సాధిస్తోంది. ప్రపంచం వేగంగా మారుతోంది. మనిషి జీవన ప్రమాణాలు పెరుగుతున్నాయి. అయినప్పటికీ సమాజంలో కులవివక్ష, ఆర్థిక అసమానతలు, మహిళలపై వివక్ష, పేదరికం, నిరుద్యోగం, అవినీతి, మూఢనమ్మకాలు వంటి సమస్యలు ఇంకా మనల్ని వెంటాడుతున్నాయి.

ఒకవైపు ఆకాశహర్మ్యాలు నిర్మిస్తున్నాం. మరోవైపు కనీస వసతులు లేని కుటుంబాలు జీవనం సాగిస్తున్నాయి. ఒకవైపు ఆధునిక విద్యపై గొప్పగా మాట్లాడుతున్నాం. మరోవైపు పేద పిల్లలకు నాణ్యమైన విద్య అందించడంలో అనేక సవాళ్లు ఎదురవుతున్నాయి. ఒకవైపు మహిళా సాధికారత గురించి ప్రసంగిస్తున్నాం. మరోవైపు మహిళలకు సమాన అవకాశాలు, భద్రత, గౌరవం కల్పించాల్సిన అవసరం కొనసాగుతోంది.

ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో విజయదశమి మనకు ఒక ముఖ్యమైన సందేశాన్ని ఇస్తోంది. పండుగల గొప్పతనం వాటి అలంకరణల్లోనో, ఆర్భాటాల్లోనో మాత్రమే ఉండదు. అవి సమాజంలో కలిగించే సానుకూల మార్పుల్లోనూ ఉంటుంది.

కులం పేరుతో మనుషులను విడదీసే ఆలోచనలను దహనం చేయాలి. పేదవాడిని చిన్నచూపు చూసే మనస్తత్వాన్ని దహనం చేయాలి. మహిళను తక్కువగా చూసే భావజాలాన్ని దహనం చేయాలి. అధికారాన్ని ప్రజాసేవకు బదులుగా స్వార్థానికి ఉపయోగించే ధోరణిని ప్రశ్నించాలి. బలహీనుల హక్కులను కాలరాసే అన్యాయాన్ని ఎదిరించాలి.

అప్పుడే విజయదశమి ఒక పండుగ నుంచి సామాజిక మార్పుకు ప్రేరణగా మారుతుంది.

స్త్రీశక్తికి గౌరవం.. సమానత్వానికి పునాది!

విజయదశమి సందర్భంగా దుర్గాదేవిని శక్తిస్వరూపిణిగా ఆరాధించడం మన సంప్రదాయంలో విశిష్టమైన అంశం. స్త్రీశక్తిని గౌరవించే ఈ పండుగ సందేశం మన దైనందిన జీవితాల్లోనూ ప్రతిఫలించాలి.

ఆడపిల్ల పుట్టిందని నిరాశ చెందే ఆలోచనలు మారాలి. బాలికలకు విద్య, మహిళలకు సమాన అవకాశాలు అందాలి. మహిళల అభిప్రాయాలకు కుటుంబంలోనూ, సమాజంలోనూ విలువ ఉండాలి. వారి స్వేచ్ఛకు, గౌరవానికి, భద్రతకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.

స్త్రీని దేవతగా పూజించడం ఎంత ముఖ్యమో, ఒక మనిషిగా ఆమె హక్కులను గౌరవించడం అంతకంటే ముఖ్యమైనది.

దేవాలయంలో దుర్గాదేవికి పూజలు చేస్తూ, ఇంట్లోనే మహిళను అవమానిస్తే ఆ ఆరాధనలోని మానవీయ సందేశం అసంపూర్ణంగానే మిగులుతుంది.

స్త్రీని పూజించడం మాత్రమే కాదు.. స్త్రీని గౌరవించడం, ఆమెకు సమాన హక్కులు కల్పించడం కూడా విజయదశమి మనకు నేర్పే విలువల్లో భాగం కావాలి.

రాజ్యాంగ విలువలే సమసమాజ నిర్మాణానికి దిక్సూచి!

భారతదేశం భిన్నత్వంలో ఏకత్వానికి ప్రతీక. అనేక భాషలు, మతాలు, సంస్కృతులు, సంప్రదాయాలు కలిగిన ప్రజలు ఒకే దేశంలో జీవిస్తున్నారు. ఈ వైవిధ్యాన్ని గౌరవిస్తూ సమానత్వం, స్వేచ్ఛ, న్యాయం, సౌభ్రాతృత్వం అనే రాజ్యాంగ విలువలను కాపాడుకోవడం ప్రతి పౌరుడి బాధ్యత.

మతం ఏదైనా మానవత్వం గొప్పది. కులం ఏదైనా మనిషి గౌరవం ముఖ్యం. ఆర్థిక స్థితి ఏదైనా ప్రతి ఒక్కరికీ ఆత్మగౌరవంతో జీవించే హక్కు ఉంది.

పండుగలు మనుషులను కలపాలి తప్ప విడదీయకూడదు. భక్తి మనిషిలో కరుణను పెంచాలి తప్ప ద్వేషాన్ని పెంచకూడదు. సంప్రదాయాలు మానవ సంబంధాలను బలోపేతం చేయాలి తప్ప వివక్షకు కారణం కాకూడదు.

సమాజంలో చివరి వరుసలో ఉన్న వ్యక్తికి కూడా న్యాయం అందినప్పుడే ప్రజాస్వామ్యానికి నిజమైన అర్థం ఉంటుంది. ఆకలితో ఉన్నవాడికి అన్నం, నిరక్షరాస్యుడికి విద్య, అన్యాయానికి గురైనవాడికి న్యాయం, వివక్షకు గురైనవాడికి గౌరవం అందించే సమాజ నిర్మాణమే మన ముందున్న అసలైన లక్ష్యం.

రాజ్యాంగం మనకు చూపే మార్గంలో నడుస్తూ, మానవత్వాన్ని మన జీవితాలకు పునాదిగా చేసుకోవడమే విజయదశమి స్ఫూర్తికి నిజమైన నివాళి.

విజయదశమి అంటే బాధితుడి కన్నీటిని తుడిచే సంకల్పం!

సమాజంలో ప్రతి మనిషి జీవితం ఒకేలా ఉండదు. కొందరికి అవకాశాలు పుష్కలంగా ఉంటాయి. మరికొందరు కనీస అవసరాల కోసం పోరాడుతుంటారు. కొందరి మాటలకు వెంటనే స్పందన లభిస్తుంది. ఇంకొందరి బాధలు ఎవరికీ వినిపించవు.

అలాంటి సందర్భాల్లో బాధితుడి పక్షాన నిలబడటం, నిరాధారుడికి అండగా ఉండటం, అన్యాయానికి గురైనవారికి న్యాయం అందేలా కృషి చేయడం అత్యంత అవసరం.

ఒక పేద కుటుంబానికి సహాయం చేయడం, చదువుకోలేని బాలుడికి విద్య అందించేందుకు తోడ్పడటం, కష్టాల్లో ఉన్న మహిళకు అండగా నిలవడం, వృద్ధులను గౌరవించడం, కులమతాలకు అతీతంగా మానవ సంబంధాలను పెంపొందించడం.. ఇవన్నీ సమాజంలో మంచిని పెంచే కార్యాలే.

మన పండుగల సందేశం మన ప్రవర్తనలో కనిపించాలి. మన భక్తి మన సేవలో ప్రతిఫలించాలి. మన ఆచారాలు మనిషి పట్ల గౌరవాన్ని పెంచాలి.

ఎందుకంటే సమాజంలో ఒకరి కన్నీటిని తుడవగలిగితే, ఒకరి జీవితంలో ఆశను నింపగలిగితే, ఒక అన్యాయాన్ని అడ్డుకోగలిగితే.. అదే మనం సాధించిన గొప్ప విజయం.

యువతకు విజయదశమి ఇచ్చే పిలుపు!

దేశ భవిష్యత్తు యువత చేతుల్లో ఉంది. యువతలోని శక్తి, ఆలోచన, సృజనాత్మకత, సామాజిక బాధ్యత దేశాభివృద్ధికి కీలకం.

యువత చెడు వ్యసనాలకు, మూఢనమ్మకాలకు, విద్వేషాలకు దూరంగా ఉండాలి. విద్య, విజ్ఞానం, నైపుణ్యాలను పెంపొందించుకోవాలి. మహిళలను గౌరవించాలి. కులమత భేదాలకు అతీతంగా స్నేహభావాన్ని పెంపొందించాలి. ప్రజాస్వామ్య విలువలను అర్థం చేసుకోవాలి. సమాజంలో జరిగే అన్యాయాలపై అవగాహనతో స్పందించాలి.

సోషల్ మీడియాలో కనిపించే ప్రతి సమాచారాన్ని నిజమని నమ్మకుండా వాస్తవాలను పరిశీలించాలి. ఇతరులపై ద్వేషాన్ని పెంచే సందేశాలను వ్యాప్తి చేయకూడదు. సమాజంలో శాంతి, సామరస్యం, ఐక్యత పెంపొందించే దిశగా తమ వంతు కృషి చేయాలి.

యువత చేతిలోని శక్తి విధ్వంసానికి కాదు.. నిర్మాణానికి ఉపయోగపడాలి. వారి ఆలోచనలు విభజనకు కాదు.. సమైక్యతకు దోహదపడాలి.

మంచి సమాజం కోసం ఆలోచించే యువతే దేశానికి నిజమైన సంపద.

పండుగల ఆర్భాటం తగ్గినా పర్వాలేదు.. మానవత్వం పెరగాలి!

పండుగలను ఆనందంగా జరుపుకోవడం మన సంస్కృతిలో భాగం. అయితే పర్యావరణ పరిరక్షణ, ప్రజల ఆరోగ్యం, ఇతరుల సౌకర్యం పట్ల కూడా మనకు బాధ్యత ఉండాలి. శబ్ద కాలుష్యాన్ని తగ్గించడం, ప్రమాదకరమైన బాణసంచా వినియోగంలో జాగ్రత్తలు పాటించడం, చెత్తను ఎక్కడపడితే అక్కడ వేయకుండా చూడటం, పర్యావరణహిత పద్ధతుల్లో ఉత్సవాలు నిర్వహించడం అవసరం.

పండుగ పేరుతో అప్పులు చేసి ఆర్భాటాలకు ఖర్చు చేయడం కంటే, మన కుటుంబానికి భారం కాకుండా ఆనందాన్ని పంచుకోవడం మంచిది. వీలైనంతవరకు పేదలకు సహాయం చేయడం, అన్నదానం నిర్వహించడం, విద్యార్థులను ప్రోత్సహించడం, ప్రజోపయోగ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం ద్వారా పండుగ ఆనందాన్ని మరింత అర్థవంతంగా మార్చుకోవచ్చు.

పండుగ మన ఇంట్లో వెలుగులు నింపడమే కాదు.. మరొకరి జీవితంలోనూ ఆశాదీపాన్ని వెలిగించాలి.

చివరగా: మనిషిలోని మంచితనమే అసలైన విజయం!

విజయదశమి మనకు ప్రతి సంవత్సరం ఒక కొత్త అవకాశాన్ని అందిస్తుంది. గతంలోని తప్పులను సమీక్షించుకోవడానికి, చెడు అలవాట్లను విడిచిపెట్టడానికి, మంచి ఆలోచనలను ఆచరణలో పెట్టడానికి, మనుషుల మధ్య ప్రేమాభిమానాలను పెంపొందించడానికి ఇది ఒక స్ఫూర్తిదాయక సందర్భం.

మనలోని అహంకారంపై మనం విజయం సాధించాలి. మనలోని ద్వేషంపై ప్రేమ విజయం సాధించాలి. మనలోని స్వార్థంపై సేవాభావం విజయం సాధించాలి. మన చుట్టూ ఉన్న అన్యాయంపై న్యాయం విజయం సాధించాలి. వివక్షపై సమానత్వం విజయం సాధించాలి.

రావణుడి దిష్టిబొమ్మను దహనం చేసిన తర్వాత మనలోని చెడు ఆలోచనలను కూడా దహనం చేయగలిగితేనే ఆ వేడుకకు నిజమైన సార్థకత లభిస్తుంది. దుర్గాదేవిని ఆరాధించిన తర్వాత బలహీనులకు అండగా నిలబడగలిగితేనే ఆ ఆరాధనలోని శక్తి మన జీవితాల్లో ప్రతిఫలిస్తుంది.

విజయదశమి మనకు నేర్పే గొప్ప పాఠం ఏమిటంటే.. విజయం అంటే ఇతరులపై ఆధిపత్యం సాధించడం కాదు; మనలోని చెడును జయించడం. ధర్మం అంటే మాటల్లో చెప్పడం కాదు; ఆచరణలో చూపించడం. మానవత్వం అంటే ప్రసంగాల్లో వినిపించడం కాదు; అవసరంలో ఉన్నవారికి అండగా నిలబడటం.

కులమతాలకు అతీతంగా మనిషిని మనిషిగా గౌరవిద్దాం. అన్యాయాన్ని ప్రశ్నిద్దాం. సమానత్వాన్ని ఆచరిద్దాం. రాజ్యాంగ విలువలను కాపాడుకుందాం. సమసమాజ స్థాపనకు మన వంతు కృషి చేద్దాం.

అదే నిజమైన విజయదశమి. అదే మానవత్వపు విజయం. అదే సమాజహితానికి మనం అందించగలిగే గొప్ప కానుక.

అందరికీ విజయదశమి శుభాకాంక్షలు!

— డా. పేట భాస్కర్
ఎడిటర్, ప్రజా దండోర దినపత్రిక

Post a Comment

0 Comments